Ðể tận thu tro xỉ nhiệt điện, các nước trên thế giới đã phát triển công nghệ tận thu tro bay từ lâu. Ở nước ta, TS Nguyễn Hồng Quyền, Viện Khoa học vật liệu là người đầu tiên đã đưa công nghệ hợp tác cùng Công ty Cổ phần Công nghiệp và Dịch vụ Cao Cường xây dựng và đưa vào hoạt động Nhà máy Chế biến Tro bay Nhiệt điện đem lại hiệu quả cao cả về kinh tế, xã hội và môi trường.
Sau nhiều năm nghiên cứu, TS Quyền đã thành công khi tìm ra giải pháp biến chất thải của Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại (Hải Dương) thành loại vật liệu xây dựng quý tro bay. Trong công nghệ vật liệu xây dựng, tro bay được đánh giá cao bởi đó là một phụ gia đặc biệt cho bê-tông, có thể thay thế 20% xi-măng trong bê-tông.
Do cấu trúc mịn của mình, tro bay cũng làm tăng cường độ của bê-tông và làm tăng độ nhớt của vữa, giúp bê-tông chui vào các khe lỗ dễ dàng. Khi bổ sung tro bay sẽ giúp khử vôi trong xi-măng (thành phần vốn gây "nổ", làm giảm chất lượng bê-tông, đặc biệt là bê-tông trong môi trường nước). Ðặc biệt, trong việc đổ những khối bê-tông cực lớn, như khi làm đập thủy điện, việc bổ sung phụ gia tro bay giúp cho công nhân có thể đổ bê-tông gián đoạn, mà không cần phải đổ liên tục như với bê-tông thường. Chưa kể, với giá thành rẻ hơn xi-măng, việc thay thế tro bay trong bê-tông cũng giúp giảm đến 30% giá thành.
Cơ sở để lựa chọn công nghệ tuyển ướt là tro xỉ của Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại có kích thước hạt rất nhỏ và có cấu trúc hạt dạng cầu rất ít; đồng thời, hàm lượng than chưa cháy hết trong tro xỉ còn rất lớn và không ổn định. Công nghệ tuyển nổi không có gì là mới mẻ, vì đây là công nghệ có tính chất truyền thống, đã được phổ biến rộng rãi trên thế giới. Tuy nhiên, khó khăn lớn là làm thế nào để điều khiển được tỷ lệ rắn, lỏng trong quá trình tuyển cũng như giải pháp để cô đặc sản phẩm và đưa về độ ẩm < 20% mà không cần đến các thiết bị cô đặc đồ sộ, đòi hỏi đầu tư lớn. Ðây chính là bài toán giảm thiểu các chi phí về thiết bị và không gian nhà xưởng mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm.
Ðể giải quyết vấn đề này, TS Quyền đã thiết kế và chế tạo dàn tuyển theo hướng tự động hóa, việc tuyển không phụ thuộc nhiều vào năng suất làm việc của công nhân. Vì vậy, hiện tại dàn tuyển công suất 24.000 tấn/tháng chỉ sử dụng 6 người. Hiện tại mỗi ngày Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại 2 (Hải Dương) thải ra khoảng 3.000 tấn tro xỉ, trong đó 30% là than chưa cháy hết. Do hàm lượng than dư này không cao, nên khó tận thu làm nhiên liệu đốt, mà thường được thải thẳng ra hồ chứa. Cùng với lượng tro xỉ tương đương của Nhiệt điện Phả Lại 1, mỗi ngày hai nhà máy này đang xả lượng chất thải khổng lồ vào môi trường, lấp đầy hai hồ chứa sâu mấy chục mét.
Hiện tại, ông đang tiếp tục nghiên cứu và sẽ cho ra một lò sấy đốt trực tiếp bằng hai trục cánh vẫy với công suất gấp ba lần so với lò đang sử dụng. Nếu đi vào hoạt động, loại lò này sẽ giảm chi phí nhân công và diện tích nhà xưởng mà vẫn bảo đảm cho việc mở rộng sản xuất. Dự án đã được tiến hành từ tháng 7-2006 với công suất thiết kế 80 nghìn tấn sản phẩm/năm. Thực tế triển khai trong những năm qua đã cho thấy dự án ra đời không những đã góp phần vào xử lý nguồn tro thải của Nhà máy điện Phả Lại mà còn làm giảm ô nhiễm môi trường trong khu vực, đồng thời tạo ra những sản phẩm hữu ích cho xã hội, tạo nhiều công ăn việc làm cho lao động địa phương.
Hiện nay dây chuyền đã đi vào sản xuất ổn định với công suất 200 tấn/ngày, dự kiến công suất sẽ được nâng lên khi một dây chuyền nữa được đưa vào hoạt động. Sản phẩm làm ra đã được thị trường, các nhà thầu đánh giá cao, đặc biệt công ty vinh dự trở thành nhà cung cấp chính thức sản phẩm tro bay cho Dự án Thủy điện Sơn La, Dự án Thủy điện Bản Chát, Tổng công ty xây dựng Hà Nội, Công ty CP VLXD Sông Ðáy, Dự án nhiệt điện Quảng Ninh I, II và các Nhà máy bê-tông trong nước.
Không dừng lại ở đó, TS Quyền dự kiến sẽ tiếp tục cải tiến chất lượng than sau tách, chẳng hạn chế ra than cốc và than hoạt tính, là những loại than có giá trị cao, nhằm nâng cao giá trị còn thấp của than hiện nay. Song song, ông cũng đang bận rộn với nhiều dự án ứng dụng khác, như lắp đặt dây chuyền lọc, tẩy trắng đất sét cho một nhà máy nguyên liệu đất sét ở thị trấn Sao Ðỏ, Chí Linh Hải Dương - là nhà máy đầu tiên ứng dụng công.
BH (Theo Nhân dân)
