Khi củ hành lên ngôi ở Nam Trung, huyện Nam Sách, Hải Dương, ông Nguyễn Văn Sành với năng khiếu bẩm sinh cộng với ba tháng học rèn, đã cho ra đời chiếc máy thái hành tự động với năng suất bằng 20 lao động thủ công cộng lại.
Hải Dương là một tỉnh vùng đồng bằng Bắc Bộ có truyền thống trồng hành, tỏi xuất khẩu từ nhiều năm nay. Những năm gần đây, ngoài việc xuất khẩu hành, tỏi nguyên củ, mỗi năm các doanh nghiệp còn xuất hàng nghìn tấn hành, tỏi khô. Nhờ đó, Hải Dương đã hình thành thêm nghề mới: thái, sấy hành tỏi ở một số nơi như Kinh Môn, Nam Sách, Kim Thành. Những ngày đầu, người lao động ở cơ sở thái, sấy hành tỏi phải làm bằng thủ công cắt lá, cắt rễ, bóc vỏ và thái rất cực nhọc, vất vả, ngày công lao động chỉ đạt 10-15 nghìn đồng, bị cay mắt mà năng suất lại không cao. Chiếc máy vừa bóc vỏ vừa thái được hành, tỏi (máy cắt hành tự động) của ông Sành ra đời đã góp phần tạo nên một làng nghề ở vùng quê thuần nông và được bà con gọi bằng cái tên thân quen: “máy ông Sành”. Ông Sành (Nguyễn Văn Sành, 53 tuổi) là một nông dân làm nghề thợ rèn ở miền quê huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, trình độ học vấn chưa hết trung học cơ sở, nhưng với lòng say mê và trí sáng tạo của mình, ông đã chế tạo thành công nhiều loại máy phục vụ yêu cầu của người dân nơi đây, mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực.
Ông Sành cho biết, tách được cái vỏ hành ra không như xát thóc. Hạt gạo nặng, trấu nhẹ, quay dễ, nhưng vỏ hành lại ôm chặt vào củ hành, bóc đã khó, làm thế nào để tách ra được cái vỏ ra một bên, nhân ra một bên lại càng khó hơn. Những củ hành được thái rất đều và không bị vỡ. Đây là một việc cực khó, vậy mà ông Sành đã làm được.
Công ty TNHH Hoa Mai là doanh nghiệp đầu tiên ở Hải Dương đã mua loại máy thái, sấy hành tỏi của TP. HCM về sử dụng với giá 4 triệu đồng/chiếc. Đó là loại máy thái hành, tỏi công suất lớn (700-800kg/giờ) nên chỉ sử dụng phù hợp với những cơ sở chế biến lớn. Mặt khác, loại máy này còn có nhược điểm làm giảm chất lượng dẫn đến hành, tỏi sấy không đều, chất lượng kém. Loại máy này cũng có hạn chế cơ bản nữa là hành, tỏi trước khi đưa vào thái phải bóc vỏ và khi bóc chất tinh dầu của hành, tỏi rất hăng bắn vào mắt mũi gây khó chịu, vất vả cho người lao động, tốn thêm nhiều công làm cho giá thành phẩm cao.
Khắc phục những điều bất cập của loại máy trên, ông Nguyễn Văn Sành sau thời gian nghiên cứu tìm tòi đã chế tạo thành công loại máy bóc, thái hành tỏi phù hợp với quy mô hộ gia đình, tận dụng được lao động tại chỗ và chất lượng chế biến tốt hơn so với quy mô tập trung. Máy của ông Sành chế tạo dựa trên nguyên lý làm việc của loại máy đã có trên thị trường, đồng thời cải tiến một số chi tiết. So với loại máy công suất lớn nói trên, loại máy này có nhiều ưu điểm: tự bóc được vỏ hành, tỏi trước khi thái; lát hành, tỏi thái ra đồng đều hơn; hành tỏi không bị dập nát nên chất lượng hành, tỏi sấy tốt hơn và công suất của máy có thể điều chỉnh đạt từ 100-150kg/giờ. Việc vận hành loại máy này thuận tiện và đơn giản, chỉ cần hướng dẫn qua một vài thao tác là người lao động có thể sử dụng được ngay. Để thái hành, tỏi người dân chỉ cần cắt lá, rễ hành, tỏi rồi đem rửa sạch, sau đó đổ vào phễu đựng nguyên liệu của máy. Hành, tỏi được đưa từ phễu xuống ống định hướng (ống chuyển nguyên liệu đường kính khoảng 8cm). Từ ống vận chuyển, hành tỏi được đưa vào lưỡi thái có gắn hai lưỡi dao, đồng thời đĩa thái được gắn với động cơ qua trục máy để khi máy hoạt động, dao thái làm nhiệm vụ thái hành tỏi. Trên đĩa thái có hai cửa ra riêng biệt cho long và hành, tỏi. Máy hoạt động nhờ một động cơ điện công suất 375W hoặc 750w nối với trục của máy bằng dây cu-roa. Khi không thái hành, tỏi có thể dùng động cơ này để bơm nước, nghiền thức ăn cho gia súc. Giá thành của chiếc máy bóc, thái hành tỏi dùng cho quy mô hộ gia đình của ông Sành chế tạo là 700.000đ. Do máy vừa bóc vỏ, vừa thái được hành tỏi nên người lao động đỡ vất vả, năng suất lao động tăng 15 lần so với lao động thủ công trước đây và giá trị ngày công cũng tăng cao.
Ngay sau khi ông Thành chế tạo thành công loại máy này, hàng trăm hộ gia đình trong xã Nam Trung và một số vùng lân cận trong tỉnh đã tới đặt mua. Nhờ đó, mỗi năm xã xuất khẩu được khoảng 25-30 nghìn tấn hành, tỏi khô sang thị trường Đài Loan, Hồng Kông và một số nước trong khu vực Đông Nam Á, tạo thêm công ăn việc làm cho hàng trăm lao động trong xã và các vùng lân cận. "Máy ông Sành" đã đoạt giải khuyến khích tại Hội thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ VII.
Vốn là người luôn tìm tòi, sáng tạo, ông Sành không chỉ dừng lại ở máy thái hành. Nam Trung cũng đã mở rộng các mặt hàng chế biến sang bí, su hào, cà rốt.
Sau một thời gian mài, cắt, hàn, ông Sành lại cho ra đời một chiếc máy mới - máy thái bí. Miếng bí thái ra đều tăm tắp, đáp ứng đúng yêu cầu của khách hàng. Công suất cũng bằng 5-6 người thái bí thủ công trước đây.
Ông Nguyễn Văn Sành cho biết ý tưởng này sẽ khởi nguồn cho ra hàng loạt các loại máy phục vụ nông dân, với tất cả các mặt hàng nông sản như hành, tỏi, cà rốt, bí, khoai, củ cải.

Tổng hợp (nguồn: TTXVN, VTV, hiendaihoa.com)