Mới 16 tuổi nhưng Lê Trung Anh, học sinh lớp 11C, Trường PTTH Vân Nội (Đông Anh – Hà Nội) đã sở hữu 3 giải thưởng Sáng tạo Thanh, thiếu niên, nhi đồng toàn quốc của Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC). Cậu được mọi người biết đến với danh hiệu “nhà sáng chế tuổi teen”.

Làm chơi ăn thật
Gặp Trung Anh, không ai nghĩ cậu là tác giả của 3 rô - bốt tiện ích đã đoạt giải thưởng. Vừa chỉ vào rô - bốt phun thuốc trừ sâu, cậu vừa kể lại quá trình sáng chế của mình.
Trung Anh sinh ra trong một gia đình không dính dáng gì đến nghề chế tạo máy. Bố cậu, ông Lê Trung Thuận, vốn là giáo viên dạy Văn, mẹ là nông dân “chính hiệu”. Thuở nhỏ, Trung Anh thường được bố hướng dẫn làm thơ, viết văn nhưng cậu lại có những trò chơi chẳng giống ai. Từ chiếc máy bay, rô - bốt đến khẩu súng... đều bị cậu tháo tung. Thậm chí, cả đồ chơi của bạn, Trung Anh cũng không “tha”. Đã không dưới 3 lần, hàng xóm sang nói chuyện với bố mẹ cậu vì tội nghịch ngợm quá đáng. Mỗi lần như vậy, cậu đều bị ăn đòn. “Bị đòn em sợ lắm, nhưng không biết vì ham chơi hay tò mò mà em vẫn chứng nào tật nấy. Sau này, bố em nói, bố ủng hộ niềm đam mê sáng tạo của con”. Lời động viên của bố trở thành động lực giúp Trung Anh dấn thân vào con đường nghiên cứu rô - bốt ứng dụng.
Khi lên bậc trung học cơ sở, có điều kiện tiếp xúc với các môn khoa học tự nhiên, niềm đam mê sáng chế trong cậu lại có dịp thức dậy. Hè năm học lớp 8, Trung Anh bắt đầu tìm hiểu nguyên lý hoạt động của rô - bốt thông qua đồ chơi và bắt đầu sáng chế rô - bốt thần công. Nguyên liệu chính là những mảnh nhựa, nhôm bỏ đi. Suốt một tháng trời ăn, ngủ với ý tưởng của mình, cuối cùng rô - bốt thần công cũng ra đời. Tháng 7/2006, Quỹ VIFOTEC phát động cuộc thi sáng tạo trong thanh, thiếu niên, nhi đồng toàn quốc, được sự động viên, khuyến khích của gia đình, bạn bè, Trung Anh quyết định gửi rô - bốt tham dự. Thật bất ngờ, sản phẩm đầu tay của cậu đoạt giải Nhì. “Giá trị giải thưởng tuy không lớn nhưng là nguồn động viên, khích lệ đối với em. Bố bảo, bố rất tự hào nhưng em không được phép “ngủ quên” trên niềm vui đó”, Trung Anh nói.
Không bằng lòng với những gì đạt được, hè năm 2007, Trung Anh lại khiến mọi người sửng sốt với rô - bốt cắt lúa liên hoàn, đoạt giải Khuyến khích của Quỹ VIFOTEC. Cũng từ đây, biệt danh “Anh rô - bốt” ra đời. “Những rô - bốt này em chỉ làm chơi thôi nhưng không ngờ lại được các nhà khoa học đánh giá là có tính thực tiễn cao”, cậu tâm sự.

Rô - bốt phun thuốc sâu từ xa
Trung Anh bảo, lương của bố không đủ chi tiêu cho gia đình, vì vậy ngoài cấy lúa, hàng ngày mẹ phải trồng rau để có thêm thu nhập. Tuy nhiên, muốn rau không bị sâu bệnh, mẹ cậu rất vất vả với việc phun thuốc phòng trừ. “Do không có phương tiện bảo hộ lao động nên công việc này ảnh hưởng rất lớn tới sức khoẻ của mẹ. Sau mỗi lần phun thuốc, em thấy mẹ mệt mỏi, xanh xao. Vì vậy, em nảy ra ý nghĩ tại sao mình không tìm hiểu, nghiên cứu chế tạo rô - bốt phun thuốc. Nếu thành công, chắc chắn sẽ rất có ích, không chỉ cho gia đình mà cả xã hội”, Trung Anh kể.
Tận dụng những ngày nghỉ, Trung Anh giam mình trong phòng để nghiên cứu. Gần 2 tháng miệt mài, cuối cùng sản phẩm rô - bốt phun thuốc trừ sâu cũng “trình làng” với nguyên lý hoạt động rất đơn giản. Rô - bốt được thiết kế với 5 mô tơ, trong đó 2 mô tơ dùng để di chuyển hệ thống bánh xích, giúp vượt qua chướng ngại vật, leo dốc khi ra đồng; 1 mô tơ điều khiển hệ thống máy bơm thuốc từ bình lên vòi phun, đầu vòi được cấu tạo giống vòi hoa sen để lượng thuốc phun đều; 1 mô tơ dùng để nâng hạ vòi phun ở các cấp độ khác nhau và 1 mô tơ quay tròn giúp rô - bốt có thể phun đằng trước hoặc sau dễ dàng. Phía trước rô - bốt được gắn 2 đèn chiếu sáng, để có thể hoạt động được khi trời tối. Rô - bốt được điều khiển từ xa, do đó, dù đứng cách xa nơi cần bơm, người ta vẫn có thể thực hiện được.
“Nguyên lý hoạt động của rô bốt được em dựa vào chính những thao tác, hoạt động của con người khi phun thuốc. Không chỉ được sử dụng trong nông nghiệp, rô - bốt này còn được áp dụng trong y tế để phun thuốc diệt khuẩn ở những vùng ô nhiễm”, Trung Anh nói thêm.
Tuy nhiên, cậu cũng thừa nhận hạn chế của rô - bốt này là chỉ làm việc được ở những nơi có diện tích nhỏ. Trung Anh mơ ước: “Khi nào có điều kiện, em sẽ hoàn thiện rô - bốt phun thuốc trừ sâu để có thể hoạt động trên những cánh đồng lớn”.
Nhờ tính ứng dụng cao nên rô - bốt phun thuốc của Trung Anh đã đoạt giải Nhì Sáng tạo Thanh, thiếu niên, nhi đồng toàn quốc 2008. Sản phẩm đã được tham dự triển lãm rô - bốt tại Đài Loan (Trung Quốc).

LV (theo Kinh tế nông thôn)